بیماری لثه (پریودنتیت)

3 ماه پیش

بیماری لثه (پریودنتیت)

سلامت دهان و دندان، نقشی حیاتی در سلامت کلی بدن ایفا می‌کند. غافل شدن از سلامت لثه‌ها می‌تواند پیامدهای ناگواری داشته باشد که یکی از جدی‌ترین آن‌ها، بیماری پریودنتیت یا همان بیماری پیشرفته لثه است. این بیماری عفونی، نه تنها باعث از دست دادن دندان‌ها می‌شود، بلکه با گسترش التهاب به سایر نقاط بدن، ریسک ابتلا به بیماری‌های جدی‌تری مانند بیماری‌های قلبی، دیابت و حتی مشکلات تنفسی را افزایش می‌دهد. در این مقاله، به طور جامع به بررسی بیماری پریودنتیت، علل، علائم، روش‌های تشخیص و درمان آن می‌پردازیم.

پریودنتیت چیست؟

پریودنتیت (Periodontitis) شکلی پیشرفته از بیماری لثه است که در صورت عدم درمان به موقع التهاب لثه (ژنژیویت)، رخ می‌دهد. در این بیماری، التهاب و عفونت به بافت‌ها و استخوان‌هایی که دندان‌ها را در جای خود نگه می‌دارند (بافت پریودنتال) گسترش می‌یابد. باکتری‌های موجود در پلاک دندانی، با تولید سموم، باعث تخریب این بافت‌ها شده و به مرور زمان منجر به لق شدن و در نهایت از دست دادن دندان‌ها می‌شوند.

مراحل بیماری لثه: از ژنژیویت تا پریودنتیت

بیماری لثه معمولاً در دو مرحله پیشرفت می‌کند:

ژنژیویت (Gingivitis): این مرحله اولیه و قابل برگشت بیماری لثه است. در این مرحله، لثه‌ها ملتهب، قرمز و متورم می‌شوند و ممکن است هنگام مسواک زدن خونریزی کنند. ژنژیویت معمولاً ناشی از تجمع پلاک دندانی به دلیل رعایت نکردن بهداشت دهان و دندان است. با بهبود بهداشت دهان و دندان، ژنژیویت قابل درمان است.
پریودنتیت (Periodontitis): اگر ژنژیویت درمان نشود، به پریودنتیت تبدیل می‌شود. در این مرحله، التهاب به عمق بافت لثه نفوذ کرده و به استخوان فک و رباط‌های پریودنتال آسیب می‌رساند. پاکت‌های پریودنتال (فضاهای بین لثه و دندان) عمیق‌تر شده و محل تجمع باکتری‌ها و مواد زائد می‌شوند. این مرحله معمولاً غیرقابل برگشت است، اما با درمان مناسب می‌توان پیشرفت آن را متوقف کرد و از آسیب بیشتر جلوگیری نمود.

علل و عوامل خطر ابتلا به پریودنتیت

عامل اصلی ابتلا به پریودنتیت، تجمع پلاک دندانی است. پلاک، لایه‌ای چسبنده و بی‌رنگ از باکتری‌هاست که به طور مداوم روی دندان‌ها تشکیل می‌شود. اگر پلاک به طور مرتب با مسواک زدن و نخ دندان کشیدن پاک نشود، سخت شده و به جرم دندانی (تارتار) تبدیل می‌شود که پاک کردن آن با مسواک معمولی دشوار است.

عوامل دیگری نیز می‌توانند خطر ابتلا به پریودنتیت را افزایش دهند:

سیگار کشیدن: سیگاری‌ها بیشتر از غیرسیگاری‌ها در معرض خطر ابتلا به پریودنتیت قرار دارند و روند بهبودی در آن‌ها کندتر است.
دیابت کنترل نشده: افراد دیابتی، به خصوص اگر قند خونشان کنترل نشده باشد، سیستم ایمنی ضعیف‌تری دارند و بیشتر مستعد ابتلا به عفونت‌های لثه هستند.
تغییرات هورمونی: تغییرات هورمونی در دوران بارداری، یائسگی یا بلوغ می‌تواند لثه‌ها را حساس‌تر کرده و خطر ابتلا به بیماری لثه را افزایش دهد.
برخی داروها: داروهایی مانند ضد افسردگی‌ها، داروهای قلبی و داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی می‌توانند عوارض جانبی مانند خشکی دهان یا رشد بیش از حد لثه داشته باشند که خطر ابتلا به پریودنتیت را افزایش می‌دهند.
سابقه خانوادگی: افرادی که سابقه خانوادگی بیماری لثه دارند، بیشتر در معرض خطر هستند.
ضعف سیستم ایمنی: بیماری‌هایی مانند HIV/AIDS یا سرطان می‌توانند سیستم ایمنی را تضعیف کرده و بدن را در برابر عفونت‌های لثه آسیب‌پذیرتر کنند.
استرس: استرس مزمن می‌تواند سیستم ایمنی بدن را ضعیف کند.

علائم و نشانه‌های پریودنتیت

تشخیص زودهنگام پریودنتیت برای جلوگیری از آسیب جدی بسیار مهم است. علائم این بیماری ممکن است در ابتدا خفیف باشند و با گذشت زمان شدیدتر شوند. برخی از شایع‌ترین علائم عبارتند از:

قرمزی، تورم و حساسیت لثه‌ها
خونریزی لثه هنگام مسواک زدن یا نخ دندان کشیدن
عقب رفتن لثه از دندان‌ها (ایجاد ظاهری بلندتر شدن دندان‌ها)
ایجاد فاصله‌های جدید بین دندان‌ها
بوی بد دهان (هالیتوزیس) یا طعم فلزی در دهان
ایجاد پاکت‌های عمیق بین لثه و دندان (بیش از 3 میلی‌متر)
لق شدن دندان‌ها یا احساس حرکت دندان‌ها
تغییر در نحوه قرار گرفتن دندان‌ها روی هم هنگام گاز زدن
درد هنگام جویدن
ترشحات چرکی از لثه‌ها

تشخیص پریودنتیت

تشخیص پریودنتیت توسط دندانپزشک یا پریودنتیست (متخصص بیماری‌های لثه) انجام می‌شود. فرآیند تشخیص معمولاً شامل موارد زیر است:

معاینه بالینی: دندانپزشک لثه‌ها را از نظر قرمزی، تورم، خونریزی و عقب‌رفتگی بررسی می‌کند.
اندازه‌گیری عمق پاکت‌های پریودنتال: با استفاده از یک ابزار مخصوص به نام “پروب پریودنتال”، دندانپزشک عمق فضاهای بین لثه و دندان را اندازه‌گیری می‌کند. عمق بیش از 3 میلی‌متر می‌تواند نشانه بیماری باشد.
بررسی میزان تحلیل استخوان: با استفاده از عکس‌های رادیوگرافی (اشعه ایکس)، دندانپزشک میزان تحلیل استخوان فک را که توسط پریودنتیت ایجاد شده است، ارزیابی می‌کند.
بررسی تحرک دندان‌ها: دندانپزشک میزان لق شدن دندان‌ها را بررسی می‌کند.

درمان پریودنتیت

هدف اصلی درمان پریودنتیت، کنترل عفونت، توقف پیشرفت بیماری و جلوگیری از آسیب بیشتر به بافت‌های حمایتی دندان است. روش‌های درمانی بسته به شدت بیماری متفاوت هستند:

تمیز کردن عمیق (Scaling and Root Planing): این روش، درمان اولیه برای پریودنتیت محسوب می‌شود.

Scaling (جرم‌گیری): در این مرحله، پلاک و جرم دندانی از سطح تاج و ریشه دندان‌ها پاک می‌شود.
Root Planing (صاف کردن ریشه): سطوح ریشه دندان‌ها صاف و یکدست می‌شوند تا از تجمع مجدد باکتری‌ها جلوگیری شود و لثه بتواند بهتر به دندان بچسبد.

دارودرمانی: در برخی موارد، ممکن است دندانپزشک برای کنترل عفونت، آنتی‌بیوتیک‌های خوراکی یا موضعی تجویز کند.
جراحی لثه: در موارد شدیدتر پریودنتیت که تمیز کردن عمیق کافی نیست، ممکن است نیاز به جراحی باشد. انواع جراحی‌های لثه شامل:

جراحی فلپ (Flap Surgery): لثه به طور موقت بالا زده می‌شود تا دندانپزشک بتواند به طور کامل جرم و باکتری‌ها را از ریشه‌ها پاک کند و در صورت نیاز، استخوان آسیب‌دیده را ترمیم نماید.
پیوند استخوان (Bone Grafting): در صورتی که استخوان فک به شدت تخریب شده باشد، از پیوند استخوان برای بازسازی آن استفاده می‌شود.
پیوند بافت نرم (Soft Tissue Grafting): اگر لثه‌ها به دلیل عقب‌رفتگی زیاد، دندان‌ها را در معرض آسیب قرار داده باشند، از پیوند بافت نرم برای پوشاندن نواحی ریشه استفاده می‌شود.

درمان‌های ترمیمی: پس از کنترل بیماری، ممکن است نیاز به درمان‌های ترمیمی مانند تاج دندان، بریج یا ایمپلنت دندان برای جایگزینی دندان‌های از دست رفته باشد.

اهمیت بهداشت دهان و دندان و پیشگیری

پیشگیری همواره بهتر از درمان است. رعایت بهداشت دقیق دهان و دندان، کلید اصلی پیشگیری از ژنژیویت و پریودنتیت است. این شامل:

مسواک زدن دو بار در روز: با استفاده از مسواک نرم و خمیر دندان حاوی فلوراید.
نخ دندان کشیدن روزانه: برای پاک کردن پلاک و ذرات غذا از بین دندان‌ها و زیر خط لثه.
استفاده از دهانشویه: در صورت توصیه دندانپزشک، برای کاهش باکتری‌ها و خوشبو کردن دهان.
مراجعه منظم به دندانپزشک: حداقل دو بار در سال برای معاینه و جرم‌گیری حرفه‌ای.
ترک سیگار: اگر سیگار می‌کشید، ترک آن یکی از بهترین کارهایی است که می‌توانید برای سلامت لثه‌ها و سلامت کلی بدن خود انجام دهید.
مدیریت بیماری‌های زمینه‌ای: کنترل دقیق دیابت و سایر بیماری‌های مزمن.

برای اطلاعات بیشتر کلیک کنید: